دسته‌بندی نشده    دسته‌بندی نشده    دسته‌بندی نشده    دسته‌بندی نشده    دسته‌بندی نشده    دسته‌بندی نشده    مقدمه:خاک یک توده ی بیجان نیست بلکه درآن علاوه بر مواد آلی ومعدنی_ هواوآب_ موجودات زنده نظیرباکتریها_قارچها_کرمهای خاکی وغیره نیزوجوددارند. این موجودات هم درخواص شیمیایی خاک و تغذیه ی گیاه(تجزیه ی مواد اآلی تبدیل آن به مواد غذایی برای گیاه وهوموس وحل یا قابل جذب کردن مواد معدنی با کمک گازکربنیک حاصل براثر تجزیه ی مواد آلی وتنفس موجودات زنده وغیره...)وهم در خواص فیزیکی خاک(مخلوط کردن موادآلی با مواد معدنی_ایجاد گذرگاهها و مجاری برای نفوذ آب_ریشه_هواوغیره)بسیار موثر است. بنابراین موجودات زنده ی خاک وظیفه ی مهمی در امر تغذیه ی گیاه وبهبود بخشیدن به خواص خاک به عهده دارند وبدون آنها خاک فاقد هرگونه ارزش زراعی است ومحصول نمی دهد. افزایش سریع جمعیت وبالا رفتن سطح زندگی وقدرت خرید مردم درده مخصوصا در بیست سال اخیر سبب شدکه بشر برای تامین خوراک وپوشاک خود ازیک طرف برسطح زمین های زیر کشت بیفزایدوازطرف دیگربا بکار بردن فنون جدید واستفاده از ماشین آلات کشاورزی ومصرف کود شیمیایی زیاد وسموم مختلف برای از بین بردن آفاتوامراض گیاهی_میزان محصول را در واحد سطح افزایش دهد.اقداماتی که در جهت افزایش تولید صورت گرفته است_ چه در کشاورزی وچه در صنعت (مثل تاسیس کارخانه هاوبه کار انداختن وسایل موتوری متعددوبه کار بردن کودهای شیمیایی وسموم نباتی نامناسب وزیاد استفاده از فاضلابها وزباله های وشهری) غالبابه طور غیر مستقیم (ازطریق آلودگی هوا وآب)ومستقیم باعث آلودگی خاک ودر نتیجه ازبین رفتن موجودات زنده وکاهش آلودگی خاک شده است.موادی که به طور مستقیم وارد خاک میشوند جزو مواد آلوده کننده ی خاک محسوب میشوند وعمل فرسایش خاک که توسط بادوغیره صورت میگیرد جزوعوامل آلوده کننده محسوب نمی شود. چکیده: استفاده از خاک به عنوان بستری برای دفع مواد آلی زاید از جمله فضولات دامی، زباله‌ها و پساب‌های مختلف و لجن فاضلاب، یکی از مقرون به صرفه‌ترین روش‌های مدیریت دفع مواد آلی است، که در صورت به کار گیری تنها به صورت یک بستر فیزیکی بلکه به عنوان یک صافی زنده توانایی زیادی در پالایش مواد آلی دارد.با این وجود عدم مدیریت صحیح دفع مئاد آلی می‌تواند پیامدهایی مثل افزایش غلظت املاح، فلزات سنگین و ریز جانداران بیماری‌زا را به دنبال داشته باشد.ورود این ریزجانداران از طریق محصولات کشاورزی، آبهای سطحی و مخصوصاً آب‌های زیر زمینی به چرخه غذایی انسان، می‌تواند باعث شیوع بیماری‌های مختلف و با منشأ ناشناخته گردد. در بین عوامل مؤثر در بقا و انتقال عوامل بیماری‌زا، نوع ماده دفعی و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی مربوط به خاک و نوع عامل بیماری‌زا از اهمیت زیادی برخوردار هستند و شنایایی ابعاد مختلف آنها در بخش کشاورزی. به عنوان یکی از مهم‌ترین بهش‌های مصرف مواد آلی مختلف نقش یه سزایی در کاهش آلودگی‌های ناشی از آنها خواهد داشت. آلاینده‌های خاک به طور سنتی خاک، هوا و آب به عنوان مکانهایی برای دفع زباله استفاده شده است معمولی ترین نوع زباله را می‌توان به چهار نوع دسته بندی کرد: زباله کشاورزی، صنعتی، شهری و هسته‌ای زباله‌های کشاورزی طیف وسیعی از مواد ارگانیک، فضولات حیوانی و محصولات جانبی چوب را در بر می‌گیرد. بسیاری از این مواد از جمله بقایای گیاهان و کود احشام در صورت بازگشت به خاک، بسیار مفید می‌باشند، با این وجود استفاده نادرست و دفع نامناسب می‌تواند موجبات آلودگی خاک را فراهم آورد. محصولات زباله صنعتی می‌تواند به شکل گاز، مایع یا جامد باشد. مهم‌ترین گازها شامل دراکسید کربن(co2)، منواکسید کربن(co)، دی‌اکسید نیتروژن(no2) و دی‌اکسید سولفورو(so2) می‌باشد. این گازها به وسیله احتراق در صنایع و اتومبیل‌ها به وجود آمده و خطراتی را برای محیط زیست موجب می‌شود. کارخانه‌های تولید مواد غذایی زباله‌هایی را به شکل مایع و جامد تولید می‌کنند.زباله‌های شهری متشکل از موادی است که توسط منازل و صنایع دور ریخته می‌شود که شامل کاغذ، مواد پلاستیکی و سایر مواد ارگانیک می‌باشد.بعضی از آنها زا می‌توان از طریق کمپوست‌ سازی بازیافت کرد و مابقی را سوزانیده و یا در چاله‌های دفن زباله مدفون نمود. به طور کلی فاضلاب محصول کارخانه‌های تصفیه است موادی که در این کارخانه‌ها مشاهده می‌شود زباله‌های خانگی و صنعتی است که معمولأ مخلوط‌های مایعی متشکل از جامدات و مواد محلول ارگانیک و غیرارگانیک می‌باشد.آب از بخش جامد از طریق چندین عملیات جدا می‌شد تا از نظر محیطی برای تخلیه در رودخانه‌ها یا دریاچه‌ها بی‌خطر گردد. مقدار مواد مغذی و ریزمغذی‌ها بسته به منابع آب متفاوت است. مثلاً مقدار نیتروژن و فلزات سنگین موجود در زباله کارخانجات نساجی زیاد است. بعضی از عناصر در مقادیر کم برای گیاهان و حیوانات لازم است در حالی که مقدار زیاد آنها برای سلامت انسان خطرناک می‌باشد. یکی دیگر از علل آلودگی خاک، فاضلاب یا آشغال‌های شهری است که در آب آبیاری وجود داشته و به داخل مزارع پست راه می‌یابد یا در چاله‌ها دفن می‌گردد. این مواد زاید از کیفیت خاک کاسته و یکی از علل احتمالی تخریب خاک به شمار می‌آید.به طور کلی در اقتصادهای مدرن انواع مختلف فعالیت‌ها از جمله کشاورزی، صنایع حمل و نقل موجب تولید مقادیر زیادی زباله و انواع آلاینده‌ها می‌شود.آلاینده‌های کشاورزی کودهای حیوانی که در صورت محاسبه سالیانه رقم بالایی تولید می‌شود ممکن است که به رودخانه‌های اطراف راه پیدا کنند و موجب آلودگی دریاچه و خاک‌های اطراف آن گردد. در صورت جمع‌آوری صحیح و بازگرداندن آن به شکل درست به خاک می‌توان به حاصلخیزی خاک کمک نمود. کودهای شیمیایی مانند کود فسفات شامل مقادیری کادمیوم و سرب است که در صورت استفاده‌ی نادرست از این کودها ممکن است مقداری از مواد سمی فوق‌الذکر از طریق گیاهان جذب شده و به بدن انسان برود و در درازمدت موجب بیماری گردد.همچنین فلزات دیگری از جمله جیوه، مس و کرومیوم و کربن که از طریق انواع کودها و یا در اثر حفاری‌های معادن فلزی از جمله طلا که ممکن است به صورت سنتی و با از طریق ریختن به رودخانه‌ها و گذر از خاک‌های مسیر موجب آلودگی شدید خاک‌ها می‌گردد. همچنین آلودگی هوا در اثر دود اتومبیل‌ها میتواند موجب آلودگی خاک گردد و بر کیفیت آن اثر گذارد، با یک تحقیق ساده می‌توان میزان خاک‌های یک مزرعه را در نزدیکی جاده یا مناطق دورتر از جاده در همان مزرعه از نظر مقدار سرب ناشی از احتراق بنزین را مورد مقایسه قرار داد. برای جلوگیری از آلودگی خاک علاوه بر استفاده از کودهای حیوانی حتی‌المکان به جای کودهای شیمیایی می‌توان اقدامات جبرانی به منظور تقویت و بازسازی خاک‌های آلوده انجام داد تا تضمین شود که محصولات کشاورزی بدون هیچ مشکلی قابل مصرف گردد. اقدامات جبرانی را می‌توان به چند شیوه انجام داد: فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی.مثلاً با استفاده از گساهانی که در خاک‌های آلوده به غلظت‌های سرب و کادمیوم بتوانند رشد کنند می توان از غلظت سرب و کادمیوم تا حد زیادی کاست. همچنین با استفاده از مواد شیمیایی می‌توان نه‌تنها به بازدهی محصول کمک کرد بلکه از میزان فلزات سنگین در خاک هم کاست. آلاینده‌های صنعتی فضولات کارخانه‌های صنعتی، شیمیایی، پتروشیمی، نساجی و معادن به دلیل وجود فلزات سنگین از جمله وجود سرب، جیوه، نیکل و کبالت در آنها از مهم‌ترین آلوده‌کنندگان محیط زیست و به خصوص خاک می‌باشند. جیوه یکی از خطرناکترین فلزات آلوده کننده محیط زیست است که از طریق لامپ‌های برق، مواد محترقه، پساب کارخانه‌های رنگسازی و الکتریکی و کاغذ سازی وارد خاک می‌شود. این عنصر برای انسان و آبزیان بسیار خطرناک است. با احداث تصفیه‌خانه‌های مجهز و بهره‌گیری از دانش کارشنایان کجرب می‌توان از آلودگی خاک به انواع فلزات سنگین جلوگیری نمود. افزایش جمعیت همراه با به‌ کار گیری روش‌های غلط بهره‌برداری از منابع طبیعی موجب تخریب خاک می‌شود. قطع درختان جنگلی، چرای بیش از حد دام در مراتع طبیعی و کندن بوته‌ها برای استفاده سوخت باعث اخت شدن خاک می‌گردد. و در نتیجه خاک در مقابل باران و باد آسیب پذیر شده و قشر حاصلخیز آن به وسیل‌ی آب شسته و یا همراه باد برده می‌شود و به این ترتیب موجبات فرسایش خاک فراهم می‌شود. با ایجاد فضاهای سبز و حفظ پوشش گیاهی خاک و بسیج همگانی در امر درختکاری مانع از فرسایش و آلودگی خاک می‌باشد. عناصر موجود در فاضلاب‌ها به عناصر کمپاب معروف هستند و علت همین نامگذاری روشنگر این واقعیت است که اولاً در خاک به مقدار کم یافت شده مگر خاک‌هایی که تحت کشت زیر دست فاضلاب شهری می‌باشند به عنوان مثال اراضی جنوب شهر تهران که زمانی به ملک ری معروف بوده و این عناصر به وفور یافت می‌شوند و طبق اطلاعات واصله و پایان نامه‌های کارشناسی ارشد دانشجویان محیط زیست آمار وحشتناکی ارائه می‌نمایند به عنوان مثال میزان عناصر سنگین در سبزیجات و میوه‌جات به چند ده‌ برابر مجاز مصرف خوراکی انسان می‌باشد که متأسفانه اقدام جدی در این زمینه صورت نگرفته است. که این عناصر به اختصار عبارتند از: 1. آرسنیک 2. کادمیوم 3. کوبالت 4.کرومیوم 5. مس 6. جیوه 7. مولیبدن 8.نیکل 9. سرب 10. سلنیم 11.وانیدیم 12.روی آرسنیکدر صنایع نساجی، رنگرزی و دباغی و همچنین پودرهای رختشویی و پاک کننده (10 تا 70ppm) و چون سمیت فوق‌العاده‌ای دارد بنابراین در تمامی سموم قارچ کش، دفع آفات گیاهی و حشره کش‌ها رفتار آرسنیک مانند فسفر است و به آسانی از خاک دل نمی‌کند حد مجاز آن در فرآورده‌ای خوراکی 6/2 می‌باشد.که بیشتر از طریق فاظلاب‌های شهری وارد خاک می‌شود. کادمیومدر رنگ‌سازی و پلاستیک سازی مصرف شده این عنصر معمولاً با روی همراه است و در دود کارخانه‌های ذوب فلزی به صورت اکسیدهای کادمیم و روی توأمان وجود دارد nz نسبت له cd است میزان 900ـ1 می باشد تنفس و مصرف cd وارد شدن به جیره غذایی انسان سبب بالا رفتن فشار خون و امراض قلبی و اختلال در فعالیت کلیه به دلیل رسوب در کلیه‌ها می‌شود و غلظت غیر مجاز آن عوارض نامطلوبی به دنبال خواهد داست در خاک‌های غی آلوده غلظت آن کمتر از یک ppm و در خاک ‌های اطراف کارخانه‌ها تا 1700 ppm گزارش شده است. آلودگی با کوبالت عنصر کوبالت در تولید انواع آمیزه‌ها (آلیاژها)، رنگ‌ها، لعاب‌ها، روکش‌ها و جوهرهای نوشتنی به کار رفته و در تغذیه انسان و دام نیز نقش عمده‌ای دارد زیرا جزیی از ساختمان ویتامین می‌باشد. گیاهانی که از ازت هوا استفاده می‌کنند، برای ایجاد محیط مناسب مورد نیاز میکروب‌ها در گروههای ریشه به کوبالت نیازمندند و بدین جهت اغلب بررسی‌ها جهت تأمین کوبالت در خاک بوده است و نه آلودگی های ناشی از آن.بسیاری از گیاهان به عنصر کوبالت در غلظت های کمتر از یک درصد نیاز داشته و در غلظت‌های زیاد، نشانه‌های کمبود آهن بروز می‌کند. مقدار کوبالت در خاک معمولاً از 10 ppm تجاوز نمی‌کند. بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که کوبالت جذب سطحی رس‌ها شده و فقط با فلزهای سنکین دیگر مانند مس و روی تبادل می‌یابد. چون غلظت کوبالت در خاک و حتی فاظلاب و پساب کارخانه‌ها ناچیز است، لذا تا کنون آلودگی با کوبالت، عوارض زیان آور به بار نیاورده است. روش های ورود میکرواورگانیسم هابه چرخه غذای انسان آب‌های سطحی استفاده از ضایعات آلی در سطح خاک و بدون اختلاط آن با خاک و یا چرای دام‌ها ئر مراتع باعث آلودگی سطح خاک به انواع میکروارگانیسم‌ها شود پس از بارش یا جریانات سطحی، این میکرو ارگانیسم‌ها همراه با رواناب به حوره آبخیز منتقل می‌شوند.تحقسقات انجام شده در این زمینه نشان داد که تعداد کلی فرم‌ها به عنوان یکی از شاخص‌های مهم آلودگی در رواناب مراتع چرا تا ده برابر افزایش یافته است.محصولات کشاورزی انواع محصولات کشاورزی که در تماس مستقیم با مواد دفع شده بود یا در خاک‌های تیمار شده با این مواد رشد کرده‌اند می‌توانند منبع آلودگی‌های بیولوژیکی باشند و این امر به ویژه در مورد سبزیجات و محصولاتی همچون گوجه‌فرنگی، خیار، هویج، کاهو، کرفس و اسفناج که به صورت تازه استفاده می‌شوند، از اهمیت بیشتری برخوردار است. در آزمایشی که به منظور مقایسه میزان آلودگی بین این گیاهان انجام شد، مشخص شد که اسفناج از بیشترین آلودگی برخوردار است، به نحوی که تعداد کل کلی فرم‌ها و کلی فرم‌های مدفوعی در آن به ترتیب 7800 و 2400 و برای کاهو 3700 و 3600 عدد در هر گیاه بوده است. همچنین مشخص شده است که بقای پاتوژن‌ها در گیاه آلوده بستگی زیادی به محل استقرار آن در گیاه دارد. مثلاً وجود سالموئلا در اندام‌ها هوایی انتهایی کاهو فقط در 5% نمونه‌ها دیده شده و قدرت بقای آن نیز حداکثر پنج روز بوده است، در حالی که در اندام‌های نزدیک به سطح زمین 26% نمونه‌ها آلوده بودند و قدرت بقای باکتری در این مکانها به 27 روز بالغ می‌شود نمونه برداری از کاهوهای کشت شده در خاک‌های تیمار شده با پساب‌های شهری نیز نشان داد آلودگی در تمام نمونه‌ها به کلی فرم‌های مختلف و در 44% آنها به اش شیا کلی مجود داشته است. آزمایش‌ها نشان داد اگرچه در مدت 5 هفته پس از کاشت درصد زیادی از پاتوژن‌ها از بین رفته‌اند، ولی تعداد آنها به اندازه‌ای بوده که در اثر مصرف محصول بدون شستشو و یا پخت، خطر ابتلای بیماری را به همراه داشته باشند.در آزمایش مشابه یادوفیکی و همکاران خاطر نشان کردند آبیاری با پساب‌ها می‌تواند تعداد کلی فرم‌ها را در محصول تا 38 برابر افزایش دهد.آنها هم‌چنین یادآوری کردند استفاده از آب معمولی پس از مرحله گل‌دهی باعث از بین رفتن آلودگی‌های ایجاد شده می‌گردد. ورود به آبهای زیرزمینی سومین مسیر ورود پاتوژن‌ها به زنجیره غذایی انتقال آن‌ها به آب های زیرزمینی است.معمولاً در صورت ورود به این آیها مبارزه با پاتوژن‌ها با مشکلات بیشتری همراه است، زیرا اکثر پاتوژن‌ها می‌توانند مدت‌های طولانی در این آبخوان‌ها به سر برند.به طور متوسط باکتری‌ها تا سه ماه ویروس‌ها تا شش ماه می توانند بدون از دست دادن قدرت بیماری‌زایی در چنین شرایطی زنده بمانند. ضمن این که باکتری‌هایی مثل اشرشیاکنی می‌توانند در چنین محیط‌هایی تکثیر یافته و انتشار وسیع‌تری داشته باشند. استفاده از روش‌های جست و جو نشان داد که ویروس‌ها می‌توانند در چاه آبی که در فاصله 180 متری از محل دفع پساب‌ها قرار گرفته یافت شوند کلی فرم‌ها نیز قادرند تا عمق 145 متری نفوذ کرده و زنده بمانند و این امر پتانسیل آلودگی های بیولوژیک را در مناطق دفع مواد آلی نشان می‌دهد. به طور کلی، زمان بقای باکتری‌ها در خاک بسته به شرایط خاکی و اقلیمی، از کمتر از یک هفته تا چند ماه متغییر است، و برای برخی از گونه‌ها تا 5 سال نیز به طول می‌انجامد(2و21)جدول 3 قدرت بقای برخی از عوامل بیماری‌زا را در خاک نشان می‌دهد.برای پیش‌بینی بهتر آلودگی‌های میکروبی آب های زیرزمینی لازم است عوامل متعددی را که در انتقال پاتوژن‌ها در خاک و ورود آن‌ها به آب‌های زیرزمینی مؤثر هستند بررسی نمود. عوامل مؤثر در ماندگاری و انتقال میکروارگانیسم‌ها در خاک خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک خصوصیات فیزیکی و شیمیایی میکروارگانیسم ها نوع و شدت جریان نوع ماده دفعی، مقدار آن و نحوه مصرف شرایط اقلیمی رطوبت:رطوبت به عنوان یکی از مهمترین عوامل در بقای میکروارگانیسم ها شناخته ظده است، و برای انواعی از آنها مخصوصاً سالمونلانها رطوبت مهمترین عامل بقا است.بجز تعداد محدودی از پاتوژن‌ها از جمله تخم انگل‌ها که به دلیل داشتن پوشش سخت تحمل بیشتری به خشکی دارند، اکثر پاتوژن‌ها در صورت کاهش رطوبت از 50 به 10 درصد به سرعت از بین می‌روند. و بر عکس در شرایط مرطوب بیشترین ماندگاری را از خود نشان می‌دهند.از سوی دیگر، کاهش رطوبت یه دلیل تأثیری که بر لایه پخشیده دوگانه دادر، با شدت بیشتری شده و کاهش فعالیت آنها با به دنبال دارد)14و21(دما:دما نیز از جمله عوامل مهم مأثر بر بقای میکروارگانیسم‌ها در خاک است.افزایش دما معمولاً باعث کاهش بقای پاتوژن‌ها می‌شود و یا قدرت بیماری زایی آنها را کاهش می‌دهد. بر عکس، دماهای کمتر از 10 درجه باعث حفظ پاتوژن‌ها به مدت طولانی می‌شود.دما همچنین علاوه بر تأثیر بر فعالیت کل میکروارگانیسم‌های خاک باعث حفظ تعادل جمعیت میکروارگانیسم‌ها می‌شود. نوع و مقدار ماده آلی: مواد آلی به دلیل داشتن بار های منفی غالب در اکثر PHهای خاک تأثیر چندانی در جذب میکروارگانیسم‌ها مخصوصاً ویروس‌ها ندارند. در خاک‌های دارای مواد آلی بیشتر، به دلیل جذب کمتر پاتوژن‌ها از یک طرف، و تأمین منابع غذایی مورد نیاز آنها در لایه‌های زیر خاک از طرف دیگر، پاتوژن‌ها قدرت نفوذ عمقی بیشتری دارند. ضمن این که وجود مواد آلی محلول در آب باعث کاهش یا تأخیر در جذب سطحی پاتئژن‌ها توسط ذرات خاک می‌شود. بافت خاک: خاک‌های زیر بافت به دلیل قدرت جذب سطحی بیشتر و سطح ویژه بالاتر و وجود منافذ ریز نسبت به خاک‌های شنی، تأثیر بیشتری در حفظ پاتوژن‌ها و کاهش خطرات ناشی از آنها دارند بافت خاک مخصوصاً از نظر نگهداری پاتوژن‌های درشت‌تر حائز اهمیت است. ساختمان خاک: وجود ساختمان‌های منظم در خاک به دلیل تسهیل عبور آب به عنوان بستر میکروارگانیسم‌ها باعث نفوذ عمقی بیشتر آنها می‌گردد. خاک‌های فشرده شده یا بدون ساختمان مشخص و خاکهای تحت عملیات خام‌ ورزی مقاومت زیادی در مقابل عبور پاتوژن‌ها از خود نشان می‌دهند. جدول 4 تأثیر ساختمان خاک را در انقال پاتوژن‌ها نشان می‌دهد. جدول 3ـ زمان بقای برخی از پاتوژن‌ها در خاک)3،4،9( زمان 30ـ14 30ـ10 7 90ـ14 100ـ20 112ـ14 8 70ـ13 نوع پاتوژن استروپتوکوکی استروپتوکوکی اسکاریس اشرشیاکلی انتروویروس سالمونلا کیست آنتاموبا کلی فرم‌ها جدول 4ـ تأثیر ساختمان در انتقال باکتری(18) خاک ساختمان منظم ساختملن تخریب شده CriderManuryBruno 44/0 22/079/0 07/0 002/005/0جدول 5ـ تأثیر سرعت جریان آب در خاک بر انتقال اشرشیاکلی)18( خاک C/Cسرعت جریان(mmh-1 ) 5 10 20 40MauryHuntingonCriderBruno 05/0 11/0 22/0 32/056/0 ND 96/0 ND08/0 ND 59/0 NDND 79/0 90/0PHخاک:با توجه به منفی بودن پتانسیل سطحی اکثر میکروارگانیسم‌ها مخصوصاً ویروس‌ها، وابستگی بار پتانسیل سطحی به PH محیط، با افزایش PH خاک جذب سطحی ویروس‌ها کاهش می‌یابد و این امر در خاک‌هایی که بارهای وابسته دارند از نظر انتقال ویروس‌ها حائز اهمیت است.باکتری‌ها به دلیل این که کمتر تحت تأثیر فرایند جذب سطحی قرار می‌گیرند نسبت به PH خاک حساسیت کمتری از خودشان نشان می‌دهند. نوع کانی‌های رس: نوع کانی‌های رس در خاک و نسبت آنها به دلیل تأثیری که بر افزایش سطح ویژه خاک و نیز جذب سطحی پاتوژن‌ها دارند، حائز اهمیت است. کانی‌های رس که دارای بار منفی بیشتری هستند توانایی کمتری برای جذب پاتوژن‌ها دارند که از جمله آنها می‌توان به ایلایت و برخی از انواع مونت‌موریلونایت اشاره نمود. به طور کلی، جذب سطحی پاتوژن‌ها توسط مواد آلی سیلیکاتهای رسمی و اکسید‌های آهن و مخصوصاً در Ph های پایین به ترتیب با قدرت‌های کم متوسط و زیاد انجام می‌شود. قدرت یونی محلول خاک و غلظت تملاح، افزایش غلظت املاح به دلیل تأثیر بر فشردگی لایه دوگانه افزایش جذب سطحی پاتوژن‌ها به خصوص ویروس‌ها می‌شود.املاح همچنین به دلیل تأثیر بر فشار اسمزی سلول‌های میکروارگانیسم‌ها لاعث ایجاد تنش بعضاً مرک آنها می‌شود. قدرت یونی محلول خاک نیز به دلیل تأثیر بر لایه دوگانه پخشیده رابطه معکوس با حرکت پاتوژن‌ها دارد و در صورت کاهش آن و جذبی ویروس‌هاس متصل به ذرات رخ می‌دهد. نوع کاتیون‌های غالب در خاک: با افزایش ظرفیت کاتیون‌های خاک به دلیل فشردگی لایه دوگانه محلول خاک جذب سطحی میکروارگانیسم‌ها افزایش می‌یابد. از طرف دیگر، کاتیون‌های چند ظرفیتی به عنوان پلی بین ذره خاک و میکروارگانیسم‌ها عمل کرده و باعث کاهش حرکت پاتوژن‌ها در خاک می‌شود.علاوه بر این کاتیون‌های چند ظرفیتی باعث هماوری و انعقاد ذرات میکروارگانیسم‌ها به یکدیگر شده‌ و باعث حبس شدن آنها در بین فضاهای خالی و ذرات خاک می‌گردند.به عنوان مثال استفاده کلرید آلومینیوم به غلظت 1/0 میلی‌مول در پساب باعث جلوگیری از نفوذ ویروس‌ها به عمق بیش از 40 سانتی‌متری می‌شود.استفاده از فسفات‌های کلسیم و سولفات آهن نیز آثار مشابهی را به دنبال دارد.عمق خاک و سنگ بستر: با افزایش عمق خاک، آبهای زیرزمینی و سنگ بستر به دلیل افزایش مسیر حرکت پاتوژن‌ها احتمال آلودگی‌های بیولوژیک کمتر می‌شود. معمولاً در عمق‌های بیش از 60 متر احتمال حضور پاتوژن‌ها حتی ویروس‌ها کم بوده و لااقل تعداد آنها به اندازه‌ای کم می‌شود که خطرات بالقوه آنها تا حد زیادی کاهش می‌یابد. خصوصیات مربوط به نوع میکروارگانیسم‌ها این خصوصیات شامل اندازه، بارهای الکتریکی خالص، دیواره سلولی، آب گریزی دیواره سلولی، مقدار و نوع پلی‌ساکارید‌های ترشح شده توسط یلول و قدرت تشکیل اسپور با کیست می‌باشند. اندازه:اندازه پاتوژن‌ها نقش مهمی را در انتقال آنها در خاک بر عهده دارد.ویروس‌ها ذراتی با اندازه 500ـ 20 میکرون و بعضاً بزرگ‌تر هستند، که عموماً همراه با ذرات معلق موجود در آب خاک منتقل می‌شوند، و به دلیل کوچک‌تر بودن نسبت به سایر پاتوژن‌ها قدرت نفوذ عمقی بیشتری دارند، به نحوی که در شرایط مطلوب و خاک‌های درشت بافت ممکن است تا 200 فوت نیز نفوذ نماید.نگهداری ویروس‌ها تقریباً تنها توسط پدیده جذب سطحی صورت می‌گیرد و معمولاً برگشت پذیر می‌باشد. جذب سطحی عمومی(فیزیکی) ویروس معمولاً در عرض چند دقیقه و حداکثر 15 دقیقه، رخ می‌دهد. جذب سطحی در لایه دوگانه پخشیده و توسط نیروهای واندروالس ـلندن صورت می‌گیرد.و از آن جا که خود ویروس‌ها ذراتی با بار منفی هستند، قدرت جذب رابطه نزدیکی با اندازه و نوع کنی‌های خاک دارد. در بین معادلات مختلف جذب سطحی معادله فروندلیچ به طور وسیع‌تری برای تفسیر و بررسی جذب سطحی ویروس‌ها به کار می‌رود. باکتری‌ها و سایر عوامل بیماری زا به دلیل داشتن اندازه بزرگتر نه تنها به صورت جذب سطحی، بلکه عمدتاً به دلیل به دام افتادن بین ذرات خاک و یا ته نشینی روی ذرات خام در نتیجه جریان آرام آب در خاک نگهداری می‌شوند. در بین انواع میکروارگانیسم‌های قابل انتقال در خاک مطالعه حرکت و چگونگی حرکت ویروس‌ها در خاک به دلیل اندازه کوچک‌تر آناژها با مشکلات بیشتری همراه است.ولی باکتری‌ها، پروتوزونرها و تخم‌های انگل به دلیل داشتن اندازه بزرگتر معمولاً به صورت جزئی از ذرات خاک عمل کرده و پیش بینی رفتار آنها در خاک با سهولت و اطمینان بیشتری همراه است. نوع و شدت جریان: به طور کلی، وجود جریان های اشباعی، علاوه بر این که شرایط محیطی مناسبی را برای بقای پاتوژن‌ها فراهم می‌کند، باعث افزایش قدرت نفوذ آنها به لایه‌های زیرین می‌شود.در جریان‌های غیر اشباعی نیز افزایش شدت جریان آب در خاک باعث افزایش نفوذ عمقی پاتوژن‌ها می‌گردد. ولی کاهش سرعت جریان باعث رسوب میکروارگانیسم‌ها به ویژه انواع بزرگتر روی ذرات خاک شده و عامل مهمی در استقرار پاتوژن‌ها در لایه‌های سطحی خاک به شمار می‌رود. بالعکس، بارش سنگین، آبیاری زیاد و یا آبشویی خاک به منظور خروج املاح پس از مصرف مواد آلی در خاک هر یک می‌تواند باعث افزایش آلودگی لایه‌های زیرین خاک گردد. جدول 5 تأثیر سرعت جریان در انتقال میکروارگانیسم‌ها را نشان می‌دهد.نوع ماده آلی و نحوه مصرف آن: نوع ماده آلی مصرفی از نظر منشأ تعداد و نوع پاتئژن‌ها نقش مهمی در بروز آلودگی میکروبی دارد. در بین انواع مواد آلی شامل پساب‌های شهری و روستایی، کمپوست و کودهای دامی، فاضلاب‌ها و ضایعات بیمارستانی آلوده ترین نوع مواد دفعی را از نظر نوع و تعداد پاتوژن تشکیل می‌دهند. نحوه دفع مواد نیز در تشدید یا کاهش آلودگی مؤ ثر است، به نحوی که تخیه یکباره و بیش از حد پساب‌ها باعث نفوذ پاتوژن‌ها، به خصوص ویروس‌ها به عمق خاک ـ160 سانتی‌متر) می‌شود. در حالی که در صورت مصرف پساب‌ها به صورت تدریجی یا همراه با آب آبیاری، عمیق نفوذ پاتوژن‌ها حداکثر به 40 سانتی‌متر بالغ می‌شود. از طرف دیگر، در صورت اختلاط مواد آلی با خاک، پس از تخلیه قدرت بقای عوامل بیماری‌زا به دلیل جذب در خاک و بر همکنش با سایر میکروارگانیسم‌ها به کمتر از نصف کاهش می‌یابد. ولی در صورت عدم اختلاط آنها به سرعت از بین می‌روند، بخش عمده آنها به دلیل داشتن منبع غذایی مناسب و رطوبت کافی، باقی مانده و تکثیر می‌شوند، و نهابتاً آلودگی آبهای جاری سطحی را به دنبال خواهد داشت. آلودگی خاک در ایران: خاکهای ایران به آن حد که خاکهای کشورهای صنعتی و پیشرفته از لحاظ کشاورزی آلوده است، هنوز آلوده نشده است. اما پیشرفت سریع تکنولوژی و توسعه روزافزون کارخانه‌ها و مؤسسات صنعتی و همچنین مصرف زیاد کود شیمیایی و سموم دفع آفات و دیگر مواد شیمیایی در کشاورزی در دهه اخیر امکانات زیادی را برای آلوده إن خاکهای ایران فراهم کرده است.آمار نشان میدهد که هم تولید کود شیماییی در داخل مملکت و هم واردات آن از خارج سال به سال بیشتر و مصرف انها هم بیشتر شده است. با تأسیس شرکتهای سهامی زراعی و شرکتهای تعاونی روستایی و مجتمع‌ها و شرکتهای کشت و صنعت و توجه زیاد به بالا بردن سطح تولیدات کشاورزی، مصرف کودهای شیمیایی و سموم حشره‌کش و علف کش روزبه روز بیشتر شده است، در نتیجه واردات این مواد شیمیایی نیز همه ساله افزایش یافته است.اینها از جمله مواردی است که در کشاورزی مصرف می‌شود و از این طریق باعث آلودگی خاک می‌شود. اما خاک به طریق دیگر نیز در ایران آلوده می‌شود و آن از طریق مصرف سموم در حفظ بهداشت مانند آئروسل‌هاست که اگر این سموم را هم به حساب بیاوریم سالانه حدود 3 تا 10 هزار تن مواد سمی در خاک، آب و هوای مملکت ما وارد می‌شود.بعضی از این سموم آنقدر خطرناک و کشنده است که اگر یک میلیونیوم انها وارد بدن بعضی موجودات زنده بشود باعث مرگ آنها می‌شود. با توجه به این موضوع می توان آلودگی محیط توسط این سموم پی برد. آلودگی خاک از طریق کود شیمیایی در ایران بیشتر مربوط به مصرف بی‌رویه و نابجایی آنهاست به این معنی که آن کودی که فی‌المثل در منطقه شمال که مرطوب و خاکهای آن اسیدی است مصرف می‌شود، عین آن هم در منطقه جنوب و جنوب شرقی که خشک و خاکهای آن اغلب شور و حتی قلیائی است، به زمین داده می‌شود.مصرف زیاد کود شیمیایی در بعضی از نقاط هم در منطقه مرطوب و هم در منطقه خشک کشور به خاک و موجودات زنده آن لطمه وارد آورده است.از وقتی که مصرف کود شیمایی در شمال (سواحل دریا مازندران) معمول شده قورباغه‌ها بسرعت از بین رفتند. با از بین رفتن قورباغه‌ها نوعی حشره‌ها که خوشه برنج را می‌خورند، روزبه روز زیادتر شده‌اند به طوریکه محصول برنج از نقاط شمال دچار آفت می‌شود. فاضلابها و زباله‌های شهری و صنعتی نیز تا اندازه‌ای موجب آلودگی خاکها در ایران شده ایت بویژه در اطراف شهر تهران و دیگر شهر‌های بزرگ مملکت.در ایران دفع زباله‌ و فاضلابهای شهری و صنعتی هنوز یک روش بهداشتی یا یک روشی که مانع از آلودگی خاک شود وجود ندارد. روی همین اصل همان طور که می‌بینیم زباله‌ها را در رودخانه‌ها یا در زمینهای اطراف شهر می‌ریزند و یا حداکثر آنها را در یک محلی دور از شهر، در زیر لایه‌ای از خاک دفن می‌کنند. فاضلابها هم در جویهای خیابانها جاری است که پس از طی مسافتی به زمینهای اطراف شهر می‌ریزد و باعث آلودگی خاک می‌شود. در تهران شهرداری برای جلوگیری از آلودگی محیط و تبدیل زباله به کمپوست یک کارخانه کمپوست سازی در تهران تأسیس کرد که متأسفانه این کارخانه به علل نقص فنی (ناتوانی در تولید کود) و غیره به کار نیفتاد و از آن استفاده نمی‌شود.طبق اظهارات مقامات شهرداری قرار است در چهار نقطه تهران چهار کارخانه کمپوست سازی دیگر تأسیس شود. فاضلابها و همچنین زباله‌هایی که به رودخانه‌ها ریخته می‌شود، اغلب باعث آلودگی آبها نیز شده است. توصیه هاوپیشنهادها: پیشنهادها و اقداماتی در زمینه جلوگیری از آلودگی مبارزه با آلودگی خاک در کشور‌های در حال توسعه آیانتر از کشورهای صنعتی و پیشرفته از لحاظ کشاورزی است زیرا کشورهای در حال توسعه هنوز در مرحله ابتدایی از صنعتی شدن هستند و کود شیمیایی و سموم نباتی و امثال اینها به آن میزان که در کشورهای توسعه یافته مصرف می‌شود، در آنها مورد استعمال پیدا نکرده است. از این جهت مسأله آلودگی آن طور که در کشورهای پیشرفته، مهم و بغرنج شده است، در کشورهای در حال توسعه هنوز چندان خطرناک نشده و قابل پیشگیری است.بنابراین در این گونه کشورها، که کشور ما هم جزء آنهاست مسؤلان امور باید قبل از هر نوع اقدام در جهت بالا بردن سطح تولیدات کشاورزی و صنعتی و گسترش شهرها کلیه جوانب امر را در نظر بگیرند و با شناخت کامل شرایط محیطی و عناصر و عوامل آلوده کننده، راه و روشی را انتخاب کنند که متناسب با شرایط محیطی و اجتماعی آن محل یا آن منطقه باشد تا حتی المکان از آلودگی جلوگیری بعمل آید. به عنوان مثال، موارد ذیل را می‌توان نام برد: در مورد استعمال کود و تقویت خاک برای تقویت خاک و افزایش محصول تا آن حد که ممکن است از کود حیوانی استفاده شود زیرا همان طور که قبلاً ذکر شد کود حیوانی یا کود طویله هم حاوی مواد غذایی برای گیاه اسن و هم با دارا بودن ماده آلی یا هوموس خاک را حفظ می‌کند و خواص آن را بهبود می‌بخشد. متأسفانه در کشور ما قسمت اعظم کودهای حیوانی به زمین داده نمی‌شود و به عنوان ماده سوختنی مورد استفاده قرار می‌گیرد و مقداری هم در کشاورزی به اصطلاح برای تقویت خاک و گیاه مصرف می‌شود. آنقدر در هوای آزاد و آفتاب سوزان می‌ماند، خلاصه در شرایط نامساعد تهیه و نگهداری می‌شود که بسیاری از خواص مفید و مؤثرش را از دست می‌دهد.به همین علت است که کودهای حیوانی ما دارای مواد غذایی کافی نیست و با آن نمی‌توان به حداکثر محصول دست یافت. در مواردی که کود حیوانی دارای مواد غذایی کافی نیست می‌توان با افزودن کد شیمیایی مناسب، جبران این کمبود را کرد. به عبارت دیگر در اکثر موارد دادن کود حیوانی با افزودن کود شیمیایی به آن، یک کود کامل می‌شود که هم مواد غذای مورد نیاز گیاه در آن موجود است و هم با دارا بودن مواد آلی خواص فیزیکی خاک بهبود می‌بخشد و خاک را در مقابل اثر آلوده کننده کود شیمیایی حفظ می‌کند. در شرایطی که کود حیئانی لازم در دسترس نباشد، باز هم نباید همیشه فقط کود شیمیایی خالص به زمین داد. در این مورد توصیه می‌شود از کاه به عنوان مواد آلی استفاده شود آنگاه با افزودن کود شیمیایی مناسب یک کود کامل از آنها بوجود آورد که در آن هم ماده آلی وجود دارد و هم ماده معدنی (مواد غذایی). نوع کودی که انتخاب می‌شود باید از جمله متناسب با شرایط محیطی و نوع گیاه باشد تا حتی المکان از اثر آلوده کننده آن کاسته شود. معمولاً به ازاء هر 100 کیلوگرم کاه، بسته به شرایط موجود، از 5/0 ال 1 کیلوگرم ازت به آن اضافه می‌کنند. خلاصه در مواقع و شرایطی که تنها کود شیمیایی مصرف می‌شود، باید از نوع یا انواعی انتخای گردد که متناسب با نوع محصول و خاک و شرایط آب و هوایی آن محل باشد تا به این طریق اثر آلوده کننده ”ن به حداقل کاهش یابد.به عنوان مثال در مناطق خشک کودهایی داده بشود که حتی المقدور تمام آنها توسط گیاه جذب گردد و چیزی از آنها در خاک باقی نماند که باعث بالا رفتن درجه شوری خاک سود یا از نوعی نباشد که املاح خاک را افزایش دهد و خلاصه از لحاظ فزیولوژیکی دارای خواص اسیدی باشد تا مانع از بالا رفتن (پ .هاش) خاک گردد.بعکی در مناطق مرطوب کودهایی مصرف شود که(پ .هاش) خام را بالا برد و مانع از بیشتر اسیدی شدن آن گردد. برای تقویت خاک و افزایش محصولات کشاورزی راههای دیگری هم وجود دارد از آن جمله کاشتن گیاهان آباد کننده (کود سبز) مانند شنبلیله، شبدر و غیره را می‌توان نام برد که (در فصل اول) در این باره توضیح داده شده است.به این ترتیب ملاحظه می‌شود که برای جلوگیری از آلودگی نباید هر نوع کودی را به هر نوع محصولی و در هر شرایطی به هر نوع زمینی، آنهم به میزان دلخواه داد.بلکه باید با خواص کود و خاک و آب و شرایط آب و هوایی و محل و تقاضای گیاه نسبت به کود و غیره….آشنا بود تا بر این اساس بهترین نوع کومد انتخاب و در مساعدترین شرایط استعمال گردد. برای این منظور باید قبل از هر چیز سطح دانش کشاورزان را بالا برد و آنان را از این مسائل و عواقب شوم آن آگاه ساخت. راه حل منطقی و ساده بنیاد دفاع از سلامتی محیط زیست بر آن است که ارزانترین و راحت ترین راه برای جلوگیری از غرق شدن انسانها در انبوه زباله‌ها این اسن که زباله کمتری تولید کنیم و یا با کاربرد شیوه‌های بازیابی، از مقداری از این زباله‌ها دوباره استفاده کنیم.به گفته کارشناسان انجمن مبارزه و چاره‌جویی برای کاهش مقدار زباله در انگلستان، تولید زباله یک مسئله شخصی و منطقه‌ای نیست. بلکه آثار زیانبار و ویرانگر سایر مناطق جهان را هم در بر می‌گیرد، کما اینکه زباله هایی که در اروپا بیرون ریخته می‌شود بر مقدار بار ش باران بر جنگلهای برزیل تأثیر می‌گذارد. با توجه به این واقعیت انکار نا پذیر کارشناسان می‌گویند: اگر روند کنونی ادامه یابد دیری نخواهد کسید که کشورها و زمین‌ ما به یک زباله دانی عظیم تبدیل خواهد شد. صرفه جویی در مصرف آب و انرژی: نجات کره زمین بعد از بحران جهانی نفت در سال 1970 که کشور‌های عرب صادر کننده نفت از صدور نفت به کشورهای غربی خودداری کردند، ساکنان این کشورها لزوم اتکای کمتر به نفت وارداتی و نیز ضرورت صرفه‌جویی در مصرف فرآورده‌های نفتی را عملاً احساس کردند، از این رو برخی بر این باورند که در جهانی که با ازدیاد جمعیت و کمبود تدریجی منابع نفتی به سوی بحران فاجعه پیش می‌رود، پیدایش یک بحران جدید در زمینه عرضه نفت احتمال ضعیفی نیست. از سوی دیگر مصرف کمتر فرآورده‌های نفتی به خودی خود می‌تواند باعث کمک به اقتصاد خانواده شود. و اما در این محاسبات در واقع مسائل اقتصادی و سیاسی بیشتر مورد توجه قرار گرفته و در نتیجه به موضوع بسیار مهم سلامتی محیط زیست توجه نشده است.به گفته صاحب نظران، مصرف انرژی و آب بیش از آنکه موضوعاتی اقتصادی باشند، مضامین و مقولاتی اکولوژیک، محسوب می‌شوند کما اینکه شما روزی در کنار شهر‌ها و دامنه کوه‌ها، راهپیمایی کنید، عوارض سوء فاجعه آلودگی محیط زیست را به چشم خود می‌بینید از این رو اگر شما مقدار کمتری مواد نفتی چوب یا ذغال سنگ بسوزانید مقدار کمتری اکسید و کربن و سایر گازهایی که در پدیده معروف به پدیده گلخانه‌ای، تأثیر دارند به هوا وارد می‌شود و در نتیجه از سرعت ویرانگر و مرگبار شدن کره زمین کاسته می‌شود. در کشورهایی که در نیروگاهها از ذغال سنگ استفاده می‌کنند مصرف بیشتر الکتریسینه باعث میشود که با استخراج زیادتر معادن آسیب بیشتری به محیط زیست وارد شود. زیرا بر اثر دود و گازهایی که از احتراق ذغال سنگ به فضا فرستاده می‌شود باران اسیدی بیشتری به زمین بر می‌گردد و در نتیجه به مقدار آلودگی هوا اضافه می ‌شود.اما اگر الکتریسیته کمتری در جهان مصرف شود نیاز کمتری به ایجاد نیروگاههای اتمی پدید می‌آید، در این شرایط نیاز کمتری به استخراج پر عارضه اورانیوم وجود دارد و زباله‌های رادیواکتیو کمتری به وجود می‌آید و نیز احتمال رخ دادن حوادثی چون حادثه نیروگاه اتمی (چرنوبیل) که منطقه وسیعی را در اروپا آلوده کرد کمتر خواهد شد. هر چه بیشتر از مقدار مصرف سوختهای فسیلی کاسته شود، اسموک کمتری در هوا پدید می‌آید و از سرعت تشکیل پدیده گلخانه‌ای کاسته می‌شود. هر قدر نیاز کمتری به استخراج نفت باشد، با کاهش عملیات استخراج، حیات وحش و آرامش وحوش کمتر صدمه می‌بینند. حال آنکه در جریان استخراج، لوله‌کشی، تصفیه، حمل و نقل، انبار کردن، توزیع و مصرف این مواد به محیط زیست صدمه می‌رسد. راههای آسان صرفه جویی یک محقق در مورد راههای ساده صرفه جویی در مصرف انرژی می‌گوید:صرفه جویی در مقدار مصرف انرژی به این معنی نیست که ما در خانه‌های تاریک و بسیار سرد زندگی کنیم، بلکه اگر تغییرات اندکی در روش زندگی خود بدهیم، با استفاده از روش‌های دیگر می‌توانیم از شدن آلودگیها بکاهیم. وی می‌افزاید برای کسانی که به حفظ حیات ، زیبایی و طراوت در تنها سیاره قابل زندگی در جهان می‌اندیشند و نسبت به محیط و جانداران احساس مسؤلیت می‌کنند ایجاد تغییرات در زندگی نباید مهم جلوه کند. در کشور انگلستان هر هفته در حدود هزار تن کاغذ به صورت زباله در سطل آشغال و کاغذ باطله ریخته می‌شود که فقط کمتر از 5 درصد آنها مورد بازیافت قرار می‌گیرد.در ایران این مسئله تبعات تأیف باری دارد که از قول صاحبنظری به اختصار به آن اشاره می‌شود. در سالهای اخیر با کمبود مقدار کار عده‌ای از افراد سودجو، با پاره کردن کیسه‌های زباله و به هم زدن و پراکنده کردن مخازن زباله‌ها مقواها، و کاغذهای درون آنها را جمع آوری می‌کنند و به بعضی از کارخانمه ها می‌فروشند.در این کارخانه‌ها که کوچکترین کنترل بهداشتی و صنعتی بر روی آنها اعمال می‌گردد، از این مواد آلوده کننده و متعفن مقوا می‌سازند و آنها را به صورتهای گوناگون از جمله جعبه شیرینی به بازار عرضه می‌کنند.حال تصور کنید که در قنادیها در این جعبه‌ها شیرینی تر می‌گذارند و به مشتریان خود می‌فروشند لذا باید گفت: هر چند که بازاریابی و مصرف در باره کاغذ و مقوا از جنبه‌های گوناگون لازم و مفید است، اما مسئله مهم نظارت بر تولید دوباره و کنترل بهداشتی و رعایت استانداردهای صنعتی در این کار نباید نادیده گرفته شود. با توجه به مسائلی که مطرح شد در ادامه گزارش کارهای ساده‌ای که با آنها می‌توان از آلودگی بیشتر و نابودی محیط زیست جلوگیری کرد باز گو شده است، کارهای ساده‌ای که قبل از هر چیز برای حفظ سلامتی خود ما و افراد خانواده ما مفید است.نخستین مسئله قابل ذکر در این زمینه، استفاده از انواع شوینده‌هاست که در همه خانه‌ها و هر جای دیگر، کاربرد زیاد و هر روزه دارد. آلودگی خاک با سرب سرب در صنایع اتومبیل سازی و باطری سازی مصرف شده و برای بالا بردن کارایی به بنزین نیز اضافه می‌شود. برخی از سموم دفع آفات گیاهی نیز محتوی سرب می‌باشند. متأسفانه سرب ابتدا هوا را آلوده نموده و سپس با باران به خاک انتقال می‌یابد.حد کجاز مصرف سرب در خوراک جامد انسان نباید از 600 میکروگرم در روز تجاوز کند. انسان از طریق تنفس روزانه 10 تا 100 میکروگرم و از را تغذیه در حدود 300 میکروگرم جذب می‌نماید. چگونگی جذب سرب در گیاهان روشن نبوده و پس از جذب جابه‌جایی سرب در گیاهان ناچیز است. در و نداشت سرب در بسیاری از گونه‌های گیاهی بین 5/0 تا 3 ppm بوده ولی در برخی گونه‌ها، نشانه‌های مسمومیت و زیان در غلظت‌های بیشتر نمایان می‌شود و ممکن است تغذیه با این گونه گیاهان عوارض نامطلوبی در انسان به بار آورد.متلاً در ریشهتربچه غلظت تا 500 ppm گزارش شده و یا انباشتگی سرب در ساقه ذرت، تفاوت معنی داری با مقدار آن در دانه های ذرت داشته و اگر علوفه و کلش ذرتی را که در خاک‌های آلوده روئیده به مصرف تغذیه دام‌ها برسانیم، با عوارض زیان بخش آن روبه رو خواهیم شد. رفتار سرب در خاک به خوبی مشخص نشده‌ است ولی بخش عمده سربی که به خاک افزوده می‌شود به صورت کلرو روبرو مس درآمده و پس از ترکیب با فسفات‌ها و کربنات‌ها از حلالیت آن کاسته شده و انتقال قابل توجهی در خاک نمی‌یابد، مضافاً اینکه یون دو ظرفیتی سرب در واکنش‌های تبادلی نیز شرکت جسته و موقعیت مناسبی برای آبشویی و انتقال به آب زیر زمینی ندارد. آلودگی ناشی از سموم شیمیایی و دفع آفات نباتی: در سال‌های اخیر، بررسی‌های فراوانی درباره یموم حشره‌کش و یموم دفع آفات و آلودگی ناشی از آن در محیط زیست انجام شده است که خود حاکی از آگاهی مصرف کنندگان این ترکیبات زیانبار است. در حال حاضر بیش از 60000 نوع سموم آلی موجود است که حدود 50 ترکیب آن به مقدار قابل توجهی به کار می‌رود و چیزی حدود 2930 نوع سموم دفع آفات در ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد که متأسفانه با خاصیت ماندگار بودن در خاک اثرات منفی و جبران ناپذیر در خاک و آب‌های زیر زمینی به جای گذارده.زیان سموم آلی در وهله اول متوجه گیاهان که باقیمانده آن در خاک از طریق ریشه و یا برگ در زمان سمپاشی جذب و وارد سیکل زندگی انسان و یا حیوان شده و در مرحله دوم باعث از بین بردن حشرات مفید که نقش بسیار مؤثری در کنترل بیولوژیکی آفات مقرر دارند می‌شوند و از همه مهم تر این خسارات متوجه حیات آبزیان به ویژه ماهی‌ها بوده و از طریق هرز آب یا آبروی سطحی کشتزارها روانه دریا یا دریاچه‌ها می‌شود. متأسفانه تلف شدن ماهی‌ها نشانه‌های آشکار مسمومیت آب است ولی در موارد فراوانی آلودگی آب با مقادیر کمتر سموم باعث از بین رفتن آبزیان نشده و این آبزیان مورد استفاده خوراکی انسان بوده و انسان را در معرض مسمومیت این مواد قرار می‌دهد. میر جابه‌جایی سموم دفع آفات و سموم آلی مانند سایر ترکیبات که به خاک اضافه می‌شوند طی می‌شود و صرف از بین بردن نوعی حیات مورد استعمال قرار می‌گیرند که دارای غلظت کشنده برای سایر موجودات غیر مغرر می‌باشد.اغلب سموم شیمیایی به طور مؤثری در خاک نگهداری می‌شوند زیرا اولاً مقدار مصرفی ناچیز است و مورد تبادل کمتر قرار می‌گیردو بیشتر از طریق حمل به وسیله آب در نیمرخ خاک جابه‌جا می‌شوند. کانی‌های خاک (رس) و مواد آلی می‌توانند مقادیری از سموم را جذب کرده و پیوندی با آن ایجاد کند و این مقدار تابعی از PH خاک است زیرا PH خاک ئر ویژگی‌های اجسام جذب شونده و جذب کننده تأثیر غیر قابل انکاری دارد.وظایف خاک 1. محیط مناسب و تهیه کننده مواد غذایی برای نباتات 2. مخزن پس ماند‌ه‌های طبیعی البته هر کدام از این وظایف خود به چندین زیر شاخه تقسیم می‌شوند. الف) نگه دارنده ریشه‌های درختان و گیاهان در کوه‌ها و مراتع که باعث جلوگیری از فرسایش خاک و حفظ محیط زیست می‌شود. ب) انتقال مواد غذایی به گیاهان. ج) مخزن مواد غذایی که آنها را به تدریج در اختیار ریشه گیاه قرار می‌دهد.2.الف) محل دفن زباله‌های انسانس که خارج از سیکل زندگی انسان‌ها دفن به طور 100 درصد نمی تواند در همه‌ جا عملی گردد. ب) خاک به عنوان یک فیلتر در تصفیه خانه‌های آب و یا صنایع به کار می‌رود.ج) خاک محلی برای تبدیلات زباله‌های مضر به کمپوست‌های مورد استفاده قرار می‌کگیرد.د) محلی برای تجدید و احیای مواد(قابل استفاده) با توجه به نکات فوق باید پذیرفت که اگر به ترتیبی یکی از وظایف خاک بیش از حد به کار گرفته شود وظیفه دیگر خاک دچار اختلال و سر خوردگی شده و بین این دو وظیفه اصلی برخورد و کشمکش پیش خواهد آمد مثلاً اگر به خاکی بیش از حد مورد نیاز کود داده شود پالایندگی خاک به هم می‌خورد و این کو اضافی:الف) باعث تجمع در لایه‌های رس شده که توسط گیاه برداشت شده و وارد چرخه زندگی گیاهان و نهایتاً دانه و میوه و انسان و یا دام شده و تجمع در بافت‌های انسان و عوارض آن… مثال ازت نیترات در سیب زمینی ، خیار در مزارع ، زردآلو و سایر محصولات کشاورزی که بدون کنترل وارد بازار مصرف می‌شوند. ب) .ارد آب‌های زیر زمینی شده و سفره‌های آب را آلوده می‌کنند.ج) وارد آبهای سطحی و رودخانه‌ها شده و آلوده سدن این آبها باعث مسمومیت موجودات آبزی که خود ممکن است باعث انقراض نسل آنها شده و یا تجمع بیش از حد در بافت های آنها که توسط بشر مصرف شده و داستان قبلی تکرار شده و وارد سیکل زندگی ما و جیره غذایی ما خواهد شد. البته حالت دیگر هم وجود دارد که با وارد کردن فاضلاب‌ها خاک را با مواد سمی و غیر قابل استفاده مسموم می‌کنیم. شنایسایی و پیش بینی آلودگی خاک: بر خلاف آب و هوا آلودگی خاک از نظر ترکیب شیمیایی به آسانی قابل اندازه‌گیری نیست و یک خاک پاک یا خالص تعریف پذیر نمی‌باشد. حتی اگر ردیابی ترکیباتی در خاک وجود مواد مضر و زیان آور را تأیید کن اما اگر کارکرد طبیعی خاک مختل شده باشد این اختلال را می‌توان به خوبی مشاهده کرد زیرا چند و چون گیاه، مثلاً محصول مورد نظر کاهش می‌یابد و در زه آب خاک ترکیباتی و عناصر نامناسب و یا بیش از حد یافت می‌شود. آلودگی محیط زیست از منابع گوناگون صورت می‌گیرد. با پیشرفت تمدن بشری و توسعه فن‌آوری و ازدیاد روز افزون جمعیت ، در حال حاضر دنیا با مشکلی به نام آلودگی در هوا و زمین روبرو شده است که زندگی ساکنان کره زمین را تهدید می‌کند. بطوری که در هر کشور حفاظت محیط زیست مورد توجه جدی دولتمردان است. امروزه وضعیت زیست محیطی به گونه‌ای شده است که مردم یک شهر یا حتی یک کشور از آثار آلودگی در شهر یا کشور دیگر در امان نیستند.   برفی که در نروژ می‌بارد مواد آلاینده‌ای به همراه دارد که منشا آن از انگلستان و آلمان است. یا باران اسیدی در کانادا نتیجه مواد آلاینده‌ای است که منشا آنها از ایالات متحده است. در آتن گاهی مجبور می‌شوند به علت آلودگی شدید هوا کارخانجات را تعطیل و رفت و آمد اتومبیلها را محدود کنند. شهرهای دیگر دنیا مانند مکزیکوسیتی ، رم و تهران نیز با مشکل آلودگی هوا دست به گریبانند. آلودگی دریاها ، رودخانه‌ها ، دریاچه‌ها و اقیانوسها و جنگلهای نیز نیز موضوع بحث جدی می‌باشند. آلودگی محیط زیست و لایه ازن یکی از مسائلی که در سالهای اخیر باعث نگرانی دانشمندان شده ، مسئله تهی شدن لایه ازن و ایجاد حفره در این لایه در قطب جنوب است. لایه اوزون در فاصله 16 تا 48 کیلومتری از سطح زمین قرار گرفته و کره زمین را در برابر تابش فرابنفش نور خورشید محافظت می‌کند. هر گاه از مقدار لایه ازن ، 10 درصد کم شود، مقدار تابشی که به سطح زمین می‌رسد تا 20 درصد افزایش می‌یابد. تابش فرابنفش موجب بروز سرطان پوست در انسان می‌شود و به گیاهان صدمه می‌زند. مولکولهای کلروفلوئورکربنها (CFCها) در از بین بردن لایه ازن موثرند. از این ترکیبات بطور گسترده در دستگاههای سرد کننده و در افشانه‌ها (اسپری‌ها) استفاده می‌شود.این مولکولها به علت پایداری آنها به استراتوسفر راه می‌یابند و در آنجا بر اثر تابش خورشید پیوند C-Cl شکسته می‌شود. اتم کلر حاصل به مولکول ازن حمله می‌کند و مولکول CLO را می‌دهد. این مولکول بنوبه خود با اکسیژن ترکیب شده ، مولکول O2 و اتم Cl آزاد می‌شود که مجددا در چرخه تخریب اوزون شرکت می‌کند. از این روست، در عهدنامه سال 1978 مونترال قرار این شده که از مصرف کلروفلوئوروکربنها به تدریج کاسته شود و مواد دیگری به عنوان جانشین برای آنها یافت شود و یافتن چنین ترکیباتی بطور مسلم کار شیمیدانان است. تعریف آلودگی خاک: خاک یکی از منابع مهم و ارزشمند طبیعت است. بدون داشتن خاک سالم حیات و زندگی روی زمین امکانپذیر نخواهد بود. 95% غذای انسان از زمین حاصل میشود. برنامه ریزی برای داشتن خاکی سالم و تولید کننده لازمه بقای انسان است. ورود مواد، ارگانیسمهای زیستی یا انرژی به درون خاک سبب تغییر کیفیت خاک میشود. همین مسئله باعث میشود که خاک از حالت طبیعی خود خارج شود. خاک از دو بخش تشکیل شده است. یکی بخش زنده خاک و دیگری بخش مرده خاک میباشد. بخش مرده خاک شامل سنگهای هوازده و مواد معدنی حاصل از پوسیدگی گیاهان و جانوران میباشد (که مواد آلی یا هوموس نامیده میشود) و هوا و آب نیز در این بخش قرار میگیرند. اما خاک زنده، خاکی است که دارای جانوران کوچک همچون حشرات و کرمها است و در آن گیاهان، قارچها، باکتریها و سایر میکروبها قرار دارند. نمونه بارز خاک 50% مواد معدنی و آلی و 50% هوا و آب دارد که فضاهای خالی موجود در خاک را پر میکند و ارگانیسمهای زنده خاک را نگه میدارد. بر اثر فعالیتهای مختلف انسانی، خاک دچار آلودگی میشود. اکثر این آلودگی ها بر اثر تصادف وسایل نقلیه ای که مواد آلوده کننده جا به جا میکنند، اتفاق می افتد. آلوده کننده های دیگری که سبب آلودگی خاک میشوند شامل اتومبیلها، کامیونها و هواپیماهایی هستند که زباله جا به جا نمیکنند ولی موادی از قبیل سوخت حمل میکنند، که بر اثر ریخته شدن و خارج شدن آنها از وسیله نقلیه آلودگی خاک رخ میدهد. عواملی مانند فعالیتهای انسانی نیز باعث آلودگی خاک میشوند. ریختن مواد سمی مانند انواع حلالها، مواد رنگی و شوینده ها آلودگی زمین و خاک را گسترش میدهند. خاک ها به عنوان پالاینده های طبیعت محسوب می شوند . علاوه بر اینکه تأمین کننده مواد غذایی هستند ، خاصیت تصفیه کنندگی نیز دارد . این خاصیت خاک در اثر خواص فیزیکی آنها ( عمل نفوذ آب از منافذ ) ، خواص شیمیایی آنها ( جذب سطحی و تبخیر ) و خواص زیستی آنها ( تجزیه و فساد مواد آلی ( حاصل می گردد . آلودگی خاک خاک اساس هستی ، تولید و انبار مواد خام است و نقش بسیار مهمی در زندگی انسان ایفا می کند . نقش عمومی خاک نسبت به هوا و آب از اهمیت بیشتری برخوردار است.حفاظت خاک به عنوان یک وظیفه سیاست محیطی مانند آب و  هوا واجب و ضروری می باشد . انسان هرچه بیشتر سعی می کند هوا وآب را تمیز کند به همان نسبت در نتیجه این اقدام پاک کننده خود ، خاک را آلوده تر می کند و بر بار آلودگی خاک اضافه می شود .(مثال:گرد فیلتر هوا ، فاضلاب شهری و غیره ) هرگونه تغییر در وی‍ژگی های اجزای تشکیل دهنده خاک به طوری که استفاده از آن ناممکن گردد آلودگی خاک نامیده می شود .خاک منبع درآمد و تولید و اساس جمیع تمدن مادی است حفظ خاک همانند حفظ آب و هوا ضروری می باشد . از آنجایی که خاک روز به روز به قبرستان مواد زیانبخش و دریافت کننده مواد زیان آور تبدیل شده است و نیز بیشتر از آب و هوا بر بار آلودگی خاک افزوده می شود و توان خود پالائی خاک به علت کم بودن مبادله ی آن کمتر از توان خود پالائی هوا وآب است و از طرفی به طور روز افزون بر اثر ایجاد ساختمان و راه وتاسیسات شهری و صنعتی مقدار زیادی از خاک از گردش طبیعی و  نیز از حوزه زراعتی خارج می گردد و تبدیل به خاک مرده می شود . الف-آلودگی از طریق صنعت  1-  دود کارخانه ها و سوخت موتور ها ابتدا به صورت گاز یا دود به هوا می رود و توسط باران و برف یا بر اثر قوه ثقل سقوط می کند و وارد خاک می شود و آن را آلوده می کند . مانند ترکیبات سربی – ترکیبات گوگردی 2- آلودگی خاک از طریق فاضلاب ها و مواد زائد صنعتی که از کارخانه ها خارج و به نحوی وارد زمین می شود مانند کارخانه هایی که با ترکیبات سربی و مسی سرو کار دارند ویا فاضلاب هایی که از پالایشگاه ها  تصفیه نفت حاصل می شود .و همچنین فاضلاب ها یی که از کارخانه های سازنده ی مواد پلاستیکی و مواد غذایی خارج می گردد ب- آلودگی خاک از طریق زباله و فاضلاب های شهری : زباله های بیمارستانی به علت کار های تخصصی که در بیمارستان ها انجام می پذیرد و الودگی های متعددی را از قبیل آلودگی های بیولو‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ژیک – آلودگی های رادیو اکتیو همانند یک بمب میکروبی متحرک سلامتی خاک و انسان و موجودات زنده را تهدید می کند. زباله ها و آشغال ها و فاضلاب های شهری نیز تاثیر بسزایی در آلودگی خاک دارند بطری ها و قوطی های کنسرو لاستیک های مستعمل لاشه های اتومبیل -  فضولات خانگی و ... باعث آلودگی خاک می شود . فاضلاب های شهری هم مواد سمی دارند و به هر نقطه جریان یابد خاک را آلوده می کنند .  ج- آلودگی از طریق مواد مورد استعمال در کشاورزی :  مصرف


دسته‌بندی نشده
قیمت: 100 تومان

سایت ما حاوی حجم عظیمی از مقالات دانشگاهی است . فقط بخشی از آن در این صفحه درج شده شما می توانید از گزینه جستجو متن های دیگری از این موضوع را ببینید 

کلمه کلیدی را وارد کنید :

دسته بندی: دسته‌بندی نشده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

دسته‌بندی نشده

-Unlicensed-2 (12848)

بررسی اثر مخارج بهداشتی بر رشد اقتصادی در این مقاله با معرّفی مفهوم جدید سر مایه بهداشتی واستفاده از الگوی گسترش یافته سولو و داده‌های آماری 33 کشور در حال توسعه ،اثر مخارج بهداشتی بر ادامه مطلب…

دسته‌بندی نشده

-Unlicensed-2 (12850)

تجزیه و تحلیل سیستم داروخانه ارائه شده به : استاد مهندی حسینی ارائه دهندگان محبوبه دهجوریان اعظم آذادمنش فریبا رمضان نژاد شناخت سیستم مقدمه شناخت به مفهوم بیرون نمایی است.هدف از شناخت در تحلیل و ادامه مطلب…

دسته‌بندی نشده

-Unlicensed-2 (12851)

دانشگاه آزاد اسلامی واحد محلات موضوع: مخفی سازی داده ها استاد مربوطه: جناب آقای محمدرضا لوافی تهیه و تنظیم: مریم محمدی زمستان 87 تکنیک هایی برای پنهان کردن اطلاعات پنهان کردن اطلاعات شکلی از مختصر ادامه مطلب…

background